Zomaar een tuin

Een blog over zomaar een tuin in zomaar een plaats in Nederland

Takkenril

Dood hout in de tuin

11 reacties

Takkenril

Takkenril

Dood hout in de tuin klinkt niet echt aantrekkelijk. Bij menig tuinier lopen waarschijnlijk de rillingen over de rug bij de gedachte aan dergelijke “rommel” in de strakke, mooi opgeruimde tuin. Nu wordt het meer geaccepteerd dat juist een niet opgeruimde tuin veel voordelen biedt voor het leven in de tuin, maar … dood hout brengt ook leven in de tuin!

Dood hout wordt gebruikt als een verzamelbegrip voor afgestorven bomen of delen daarvan. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in staand dood hout en liggend dood hout. Met staand dood hout worden nog niet omgevallen, afgestorven of afstervende bomen of delen van bomen bedoeld. Liggend dood hout spreekt voor zich; hout dat al op de grond ligt.

In een bos is veel van de fauna afhankelijk van dood hout. Onderzoek heeft laten zien dat de soortenrijkdom in een bos met dik dood hout groter is dan met dun dood hout, zoals afgevallen takken. Dit komt o.a. doordat dik hout langzamer verteert en een natter, stabieler microklimaat genereert. Bosbeheerders gaan tegenwoordig dan ook anders om met dood hout dan vroeger; wie een willekeurig bos inloopt, zal zien dat omgevallen bomen niet meer worden weggehaald en dat snoeihout niet of maar voor een deel wordt afgevoerd en vooral blijft liggen op de bodem van het bos.

Bos

Bron: Staatsbosbeheer Flevoland

Dood hout wordt in de loop van de tijd afgebroken door bacteriën, schimmels, kevers en paddestoelen. Hierdoor ontstaat humus; een rijke voedingsbodem voor andere planten en bomen. Dood hout dient dus als voeding, maar heeft meer functies. Veel dieren en planten die op dood hout aangewezen zijn, staan op de rode lijst van met uitsterven bedreigde soorten. Deze soorten zijn in hoge mate afhankelijk van bepaalde verval- en decompositiefasen van hout. Zo zijn veel mossen, varens en insectensoorten op oud en dood hout aangewezen. Dood hout biedt, vaak na “bewerking” door schimmels, een ideale nestgelegenheid voor kevers, wilde bijen, nachtvlinders, mieren, diverse wespen en vliesvleugeligen.

Voor grotere dieren zoals vogels, muizen, egels, maar ook kikkers en hagedissen biedt (liggend) dood hout veel; een nestplaats, een schuilplek, een plek om voedsel te vinden. Toevoegen van dood hout aan een tuin draagt dus een aardig steentje bij aan het verhogen van de biodiversiteit.

Dood hout in de tuin is vrij zeldzaam, zeker staand dood hout. Want zeg nou zelf; wie laat er in een stadstuin nou een dode boom staan? Maar dood hout de tuin in brengen kan gelukkig ook anders. Ook in een kleine tuin. Sterker nog, het is allesbehalve nieuw.

Stumpery

Stumpery (bron: rhodygarden.org)

In het Victoriaanse Groot-Britannië werden van dode bomen zogenaamde stumperies gemaakt: boomstronken die omgekeerd, dus met de wortels naar boven, in de grond werden geplaatst en beplant met varens, mossen en korstmossen. De rol van een stumpery was esthetisch, sommige zijn ware kunstwerken, maar dat neemt de voordelen ervan natuurlijk niet weg.

Moderne manieren zijn o.a. een wilgenschutting, takkenhoop/takkenril en, heel simpel, een stapel hout.

Wilgenschutting
Een wilgenschutting is een ideale plek voor klimmers om tegenaan te groeien en een dichte begroeïng te vormen waar vogels dol op zijn. Maar zelfs kaal, zoals nu nog in mijn tuin, is ie aantrekkelijk voor vogels. De koolmezen, roordborstjes en winterkoninkjes zoeken de schutting allemaal af naar smakelijke insecten. Spinnen zijn er in ieder geval genoeg.

Schutting van wilgentenen

Schutting van wilgentenen

Takkenhoop of takkenril
Heb je een hoekje in de tuin over? Dan kun je daar heel eenvoudig een stapel snoeihout neerleggen. Zelf heb ik een kleine takkenril gemaakt, zie de foto bovenaan. Door de palen blijft alles goed op z’n plek, want de ruimte hier is beperkt.

Ik haal één keer per jaar bij een bedrijf hier vlakbij een voorraad wilgentakken/tenen. Deze zijn bedoeld voor de konijnen, die er gek op zijn. De restanten hiervan, samen met de restanten van de bouw van schutting vormden de basis van de ril en heb ik aangevuld met snoeihout van de esdoorn die in de tuin staat. Volgens bronnen op internet zijn takken van es en wilg het meest geschikt voor de bouw van een takkenril, dus dat komt goed uit. Maar ik ben niet kieskeurig en inmiddels gaat al het grotere snoeihout op de ril.

Takkenril

Er zijn wat schimmels zichtbaar, maar het lijkt niet veel.

Zo van de voorkant is er niet veel leven te zien. Als je een tak omdraait, is pas goed te zien hoe schimmels bezit hebben genomen van de ril.

Takkenril: schimmel

Toch zijn er heel wat meer schimmels aan het werk, dan op het eerste gezicht te zien zijn.

Stapel hout
Dit is de meest makkelijke manier, want hier kan je alle kanten mee op: je eigen stumpery maken, een losse boomstronk neerzetten, boomstammen opstapelen, alles kan. Zelfs een nette stapel haardhout is al een toevoeging; met voldoende openingen vinden zoogdieren en vogels er ook een plek.

Dood hout in de tuin; boomstronk

De achterkant van de achtertuin is momenteel een kale bedoening. Het groen is daar dit jaar helaas verdwenen vanwege wat ongewenst bezoek, maar daarover later meer. Naast het nodige snoeiafval, wat er ligt in afwachting van de bouw van een composthoop, staat er een boomstronk. Het restant van de uit zijn krachten gegroeide struik die plaats heeft gemaakt voor de vierkante moestuinbak.

Het stelt niet veel voor en toch is het de favoriete plek van de vinken die er, nu de stam er een jaar staat, blijkbaar aardig wat insecten vinden.

Het is de bedoeling dat het uiteindelijk een soort stumpery wordt: stammen opgestapeld met begroeing erop en in het midden een egelhuis. Een beetje zoals dit voorbeeld.

Egelhuis

1. Grond
2. Boomstammen
3. Bladeren en kleine takjes
4. Grote takken

En daar is natuurlijk hout voor nodig. Laat ik vandaag net een vrije dag én mazzel hebben. Hoezo dat? Ik had me voorgenomen deze week eens te bellen met de gemeente. De harde wind van de afgelopen weken heeft namelijk aardig wat grote takken in de wilg op het speelveld naast het huis afgebroken. En daar wil je niet onder lopen of spelen als ze naar beneden komen.

De heren van de gemeente waren me voor; vandaag kwam daar ineens een onderhoudsploeg de straat in om de boel eens goed bij te werken. En dat werd serieus aangepakt; niet alleen de afgebroken en half loshangende takken werden weggehaald, de wilg en de beide eiken kregen gelijk een goede snoeibeurt.

De onderhoudsploeg aan het werk

Na een gezellig praatje met de mannen was het geen enkel probleem als ik wat stammetjes mee nam voor de tuin. Het ging anders toch maar de shredder in. Nou, ik ben er blij mee; deel één van de stumpery is binnen. En hollandser kan het niet; het heeft niets gekost 😉

Stammetjes

Links is eikenhout, rechts wilg.

 

Advertenties

11 thoughts on “Dood hout in de tuin

  1. Prachtig, zo zie je maar dat je ook in een kleine(re) tuin plaats kunt maken voor diversiteit.

    Liked by 1 persoon

  2. dat is makkelijk, die gemeentedienst

    Like

  3. Grappig dat ik deze site vind, net verhuisd en een stadstuin bij ons nieuwe huis met 105m2 straatwerk en schuttingen gekocht. balen, geen dier te bekennen en wij houden toch wel van leven in de tuin. Inmiddels 50m2 straatwerk en veel M3 witzand er uit en grond er in.

    Vandaag een takkenril gemaakt van 2 meter breed 0,5 diep en 1 meter hoog met afgezaagde wilgentakken van de buren uit de straat 🙂 . Super om daar straks diertjes in te krijgen.
    Daarnaast veel planten en bloemen aanplanten om de dieren (die hier genoeg zijn) weer in de tuin te krijgen.

    leuke tekst en uitleg geef je bij de foto’s.

    Like

    • Dank je MJ. Met veel groen en zaken als een takkenril kan het niet anders dan dat er snel leven in je tuin komt! In welke regio woon je?

      Like

      • Hoi,

        we woonden in Zwolle en nadat ik daar 31 jaar gewoond heb en mijn vrouw 8 jr wonen we heerlijk met ons kindje in het mooie Drenthe 🙂 Hier is net wat meer ruimte (letterlijk 100% meer) voor veel minder geld en het is maar een half uurtje verderop !

        Ik heb al wat meer leven dan afgelopen half jaar in de tuin, dus ben benieuwd als de jonge planten groeien en de takkenril wat is gaan ‘leven’ wat we dan allemaal mogen zien. Wonen aan een grote groenstrook met veel bomen en bosjes en daar zit genoeg leven, dus hopelijk vinden ze de weg naar onze tuin.

        fijne zondag!

        Like

  4. Drenthe, dan woon je in een mooie omgeving! In ieder geval veel groener dan hier in de Randstad 🙂 Ik woon ook aan een groenstrook met de nodige bomen, weliswaar bijna geen struiken maar het helpt zeker. Vogels hebben toch graag hoge bomen in de buurt.

    Leuk dat je me volgt!

    Like

  5. Pingback: Op het eerste gezicht: maart 2016 | Zomaar een tuin

  6. Pingback: Werk in uitvoering | Zomaar een tuin

  7. Pingback: Op het eerste gezicht – maart 2017 | Zomaar een tuin

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.