Zomaar een tuin

Een blog over zomaar een tuin in zomaar een plaats in Nederland

Close-up van het gewoon muursterretje

Pleidooi voor mos

11 reacties

Gewoon muursterretje

Gewoon muursterretje

Mos is voor veel mensen een ongewenste gast of zelfs regelrechte nachtmerrie in de tuin. Toch kan het geen kwaad mossen eens van dichtbij te bekijken, want het zijn bijzondere en niet zelden mooie plantjes.

Mossen zijn kleine plantjes die dicht bij elkaar groeien in matten of kussens. Veel mossen hebben een lengte van twee tot tien centimeter maar er zijn er zelfs van maar enkele millimeters. Ze hebben geen wortels, ze hechten zich vast met wortelachtige structuren. Deze structuren worden niet gebruikt voor opname van voedingsstoffen zoals andere planten dat wel doen.
Omdat mossen hebben geen vaatstelsel hebben, vindt het transport van voedingsstoffen voornamelijk uitwendig plaats langs stengels en bladeren. Mossen kunnen via het bladoppervlak snel en gemakkelijk vocht opnemen. Een mosblad functioneert dus als blad (fotosynthese) en als wortel (vochtopname) tegelijk.

Gewoon dikkopmos

Gewoon dikkopmos

Mossen een belangrijke schakel in ecosystemen: ze produceren zuurstof, beschermen tegen erosie, scheppen een gunstig microklimaat voor ontkieming van allerlei soorten zaden en vruchten en bieden leefruimten aan vele kleine insecten.

Veel mossen zijn bio-indicatoren. Dat betekent dat wanneer je een bepaald soort mos ergens vindt, je ook weet of daar vervuiling is. Omdat mossen letterlijk leven van de regen, de wind en de directe ondergrond zijn ze extra gevoelig voor luchtvervuiling.

En alsof dat nog niet genoeg is; uit onderzoek van de Universiteit van Bonn is gebleken dat mos fijnstof kan verteren. Het onderzoek toonde aan dat 1 m2 mos jaarlijks ongeveer 20 gram fijn stof kan ‘opeten’.

Mos is door de jaren heen gebruikt voor o.a. brandstof, vloerbedekking, matrasvullingen en isolatiemateriaal. Tegenwoordig is mos vooral bekend in de bloemsierkunst, maar nieuwe toepassingen zoals vegetatiedaken en verticaal tuinieren zijn terecht in opkomst. En wat te denken van creatieve toepassingen als schilderijen, wandbekleding en zelfs graffiti?

Mosschilderijen

Bron: naturedesign.be

Groene wand

Bron: naturedesign.be

Mos graffiti

Mos graffiti in parijs (bron: frankrijk.nl)

Waarom dit hele pleidooi voor mos? Toen we begin deze maand door het bos wandelden, schoot het me weer te binnen. Ik wilde een tijdje terug al eens schrijven over deze, wellicht meest ondergewaardeerde, vorm van groen in de tuin. Ik hoor namelijk bij de groep mensen die mos in de meeste gevallen mooi vind en gerust op de knieën gaat om het van dichtbij te bekijken.

Close-up van het gewoon muursterretje

Close-up van het gewoon muursterretje

Een paar jaar geleden was dat niet in alle gevallen zo. Als beginnend tuinier had ik, zoals zoveel mensen, mijn zinnen gezet op een mooi groen gazon. Ideaal voor de kinderen om in te kunnen spelen en het ziet er nog mooi uit ook.
Maar al snel begon er mos in het gras te komen en niet zo’n beetje ook. Dus op zoek naar wat daaraan kon worden gedaan en aan de slag met verticuteren, beluchten, bemesten en kalk strooien. En dat kostte veel tijd en vooral … veel moeite. En het mos? Dat trok zich er nagenoeg niets van aan en nam het gazon rustig verder in beslag.

Gewoon dikkopmos in het gazon in het gazon

Gewoon dikkopmos in het gazon; de nachtmerrie van veel tuiniers

Inmiddels weet ik dat de start al fout was; bovenop de kleigrond was een laag bosgrond gestort. En bosgrond is vrijwel altijd te zuur voor gras en daarmee juist ideaal voor mos. Ja, dan kan je werken wat je wilt maar sta je al direct 2-0 achter. Zeker in het achterste deel van de tuin waar weinig zon komt en het vrij vochtig is.

Inmiddels ben ik wat ervaring en kennis rijker en kijk ik ook anders tegen tuinieren aan. Ik probeer de natuur zo veel mogelijk zijn gang te laten gaan. Voor zover dat natuurlijk kan in het relatief kleine stukje aangelegde natuur wat een tuin toch is.

Maar de kinderen spelen toch wel, of er nu mos in het gras zit of niet. En groen is groen, dus waarom al die moeite doen? Een deel van het gazon ligt in de volle zon ligt en blijft daarmee nog steeds vrij van mos. Dit deel is dan weer goed gevuld met paardebloemen, madeliefjes en ereprijs.

De eerste foto bovenaan geeft precies weer wat ik mooi aan mos vind. Je moet er wel even voor op de knieën, maar de enorme hoeveelheid kleine helder geelgroene sterretjes zijn wat mij betreft schitterend.
In het bos is de schoonheid van mos een stuk makkelijker te zien; groene mos-tapijten genoeg. Van veraf hebben zulke stukken bos vaak iets sprookjesachtigs, van dichtbij is het een stukje natuur op zich.

Mannelijk gewoon haarmos (een topkapselmos)

Mannelijk gewoon haarmos

Fraai haarmos

Fraai haarmos

Meerdere soorten op een boomstronk

Meerdere soorten op een boomstronk

Mos, schimmels en paddestoelen op een boomstronk

Mos, schimmels en paddestoelen op een boomstronk

Dood hout betekent nieuw leven

Dood hout betekent nieuw leven

De begroeiing van de bomen die we op onze wandeling tegenkwamen boden nog een mooie educatief momentje. Hoe kan je mos gebruiken om de weg in het bos te vinden als je verdwaald bent? “Dan pak je toch gewoon je telefoon? Kijk je even op Google Maps!”

Ja, daar sta je dan met je natuurwijsheid. Maar zo snel geef ik natuurlijk niet op. “Die heb je niet bij je, ben je vergeten.” De zuidkant van bomen in Nederland is namelijk vaak te droog voor mos om op te groeien, doordat deze door de zon wordt beschenen. Mos groeit daarom over het algemeen aan de noordkant van een boom. Een handig hulpmiddel als je een keer de weg kwijt bent.

Mos aan de noordzijde van een boom

Mos aan de noordzijde van een boom

“Maar die boom dan? Daar zit het mos aan alle kanten!” Daar hadden de dames wederom een goed punt. En nog gelijk ook, het feitje gaat niet altijd op. Andere bomen kunnen de lichtval beperken en ook de heersende windrichting kan van invloed zijn. Toch mooi om te zien dat ze papa niet klakkeloos geloven en lekker zelf nadenken 🙂

Mos aan alle kanten van een boom

Mos aan alle kanten van een boom

Advertenties

11 thoughts on “Pleidooi voor mos

  1. Onze tuin is gelegen op “zure”grond. Rododendrons, Hortensias en Azaleas doen het daar geweldig goed, en ook het mos in het gazon. we hebben nooit moeite gedaan om het uit te roeien. Als in de winter het gras dor en vergeeld is, is het mos nog prachtig groen en zodra de temperatuur boven de 8 graden is stopt de groei en groeit het gras er weer over heen.

    Liked by 1 persoon

  2. Tof pleidooi voor mos! Vooral oudere mensen willen er nog steeds de strijd tegen aangaan, merk ik. ” Want door dat mos groeit er niks anders.” Is hun verdediging. Maar niks is minder waar! Mooie plantjes ook!

    Liked by 1 persoon

    • Dank je. Er zitten inderdaad hele mooie plantjes tussen. Oudere mensen, maar ook jongeren. Ik was er zelf één van en mijn buurman heb ik nog steeds niet kunnen overtuigen het te laten voor wat het is.

      Like

  3. Ik ben het helemaal met je eens! Herkenbaar ook, ik ben ook schuldig aan het op de knieën gaan om uitgebreid foto’s te nemen van mos, ook tussen stoeptegels 😉

    Like

  4. Interessante en mooie post over mos.
    Ook ik hou erg van mossen. Zo heb ik van het “ordinaire” haakmos, dat ook grasveldjes belaagt, schitterende, jaren oude dikke tapijtjes. Het verstikt niets. De planten groeien er in het voorjaar weer gewoon doorheen.
    Maar ik krijg de meeste mensen ook niet overtuigd om dat mos nu eens te laten staan.
    En als je, zoals jij ook doet, het van dichtbij gaat bekijken: zo mooi!
    Ik heb een link naar je blog opgenomen op mijn blog.
    Hartelijke groet, Zem.

    Like

  5. Pingback: Kaapse Bossen | Zomaar een tuin

  6. Pingback: Op het eerste gezicht – januari 2017 | Zomaar een tuin

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.